HISTORIA E-BANKOWOŚCI (BANKOWOŚCI INTERNETOWEJ)
Rozwój bankowości elektronicznej, podobnie jak Internetu
nastąpił w Stanach Zjednoczonych w 1995 roku i jest obecnie w tym
kraju jedną z najbardziej rozwiniętych gałęzi usług finansowych
dostępnych w sieci www. Już w 2000 roku w Stanach Zjednoczonych
funkcjonowało 27 banków wyłącznie internetowych, które nie posiadały
własnych placówek.
Rozwój bankowości internetowej w pozostałych częsciach świata również
był znaczący i na przełomie 7 lat (1995-2002) do 3000 wzrosła liczba
instytucji finansowych posiadających bankowość internetową. Szacuje
się, że a do końca 2005 r. liczba elektronicznych banków na świecie
podwoi się.
W Europie pod koniec 2000 r. z bankowości elektronicznej w Europie
korzystało już 23 mln ludzi. Wśród krajów europejskich liderem w
zakresie bankowości internetowej są kraje skandynawskie.
W Polsce od 1989 r. nastąpiły ogromne zmiany w bankowości. Banki
rozpoczęły konkurować między sobą na rynku. Coraz częściej na wybór
banku przez klienta ma wpływ możliwość dokonywania operacji na rynku
przez Internet.
Oferowanie przez banki usług w Internecie zachęca firmy komputerowe
do opracowania systemu oprogramowania obsługującego użytkowników
banków. Firmy komputerowe rywalizują między sobą w opracowaniu takiego
systemu. W Polsce prace nad wyznaczeniem standardu prowadzone są
pod przewodnictwem Rady Bankowości Elektronicznej. Głównym celem
RBE jest uściślenie systemu, czyli doprowadzenie do sytuacji, w
której klienci posiadający rachunki w kilku różnych bankach będą
mogli kontaktować się z dowolnym bankiem przez ten sam "interface".
Taką szanse stwarza Internet.
ˇ Firmy informatyczne podpisują z bankami umowy na obsługę kont
bankowych klientów w Internecie.
- Takim przykładem może być Telbank, który planuje stworzenie portalu
usługowego, umożliwiający bankom prowadzenie usług internetowych
bez inwestowania znacznych środków na budowę własnej infrastruktury.
Działania prowadzone przez Telbank mają na celu ułatwienie przedsiębiorstwom
mającym rachunki w kilku bankach dokonywać wszystkich operacji korzystając
z jednej strony internetowej.
- Szerokie możliwości działania stwarzają bankom elektroniczne giełdy
typu business - to business, które ułatwiają klientom wyszukiwanie
potencjalnego partnera korzystając z bankowej bazy danych o klientach.
W Polsce giełdy tego typu są w fazie rozwoju jednym z pierwszych
banków, który pozwala na dokonywanie płatności za pomocą Internetu
jest Citibank.
- Kolejna oferta usług internetowych to e-cash, czyli pieniądz elektroniczny,
który jest przechowywany w pamięci urządzenia elektronicznego pozostającym
na stanie klienta w celu dokonywania zakupów, mającym tą samą wartość
co pieniądz używany powszechnie.
- Doradztwo on-line to następna usługa, którą banki mogą oferować
w Internecie. Najprostszą realizacją tej idei jest tzw. "chatroom",
czyli wydzielona część serwisu WWW, na której klient może porozumiewać
się z rozmówcą za pomocą znaków klawiatury.
Do przesyłania głosu wykorzystywana jest technologia voice-over-IP.
Banki pracują też nad wdrożeniem skomplikowanej technologii przesyłania
fonii i wizji.
ˇ Podstawową ideą bankowości internetowej jest zapewnienie klientom
dostępu do swojego konta przez Sieć.
Obecnie żeby założyć konto trzeba udać się do banku. Zmiana nastąpi
dopiero z wejściem w życie ustawy o podpisie elektronicznym, który
jest niezbędny do zawarcia umowy rachunku bankowego. W Polsce 11.10.2001
r. prezydent podpisał stosowna ustawę, która wejdzie w życie po
9 miesiącach od ogłoszenia. Podstawową zaletą tej ustawy jest prawne
usankcjonowanie skutecznych i sprawdzonych sposobów weryfikacji
komunikatów elektronicznych, tak aby każdy użytkownik był w pełni
usatysfakcjonowany do podpisu elektronicznego. Zgodnie z ustawą
bezpieczny podpis elektroniczny to dane służące do identyfikacji
osoby składającej ten podpis. Podpisy elektroniczne tworzone są
za pomocą tzw. asymetrycznych systemów kluczy kryptograficznych,
czyli algorytmów albo działań matematycznych, które mogą być wykorzystane
przez programy komputerowe. Każda osoba ma swoja własną unikalną
parę kluczy: prywatny (pozwala osobie otrzymującej taki dokument
zweryfikować czy został on podpisany przez nadawcę), publiczny (zapisany
na dyskietce pozostający do dyspozycji osoby nim się posługującej,
pozwala to na przetworzenie podpisywanego dokumentu przez komputer).
Podpis elektroniczny gwarantuje bezpieczeństwo, wiarygodność, jak
również oznacza szybkość i niskie koszty funkcjonowania stron transakcji
dokonywanych za pomocą narzędzi elektronicznych.
Bank żeby zapewnić pełne bezpieczeństwo w Internecie tworzy pewne
systemy zabezpieczeń, klient zaś wybiera ten oddział internetowy,
które daje mu największe poczucie bezpieczeństwa. Wszystkie informacje
przekazywane od klienta i z banku do klienta są szyfrowane, gdzie
przy połączeniach wykorzystuje się technologie kryptologii niesymetrycznej
(para kluczy - prywatny, publiczny dł. 1024 bity, im dłuższy klucz
tym wyższy poziom bezpieczeństwa). Przy transakcji danych stosuje
się technologię kryptografii symetrycznej (klucz sesyjny o dł. 128
bitów). Najwyższy poziom bezpieczeństwa gwarantowany jest protokołem
SSL (Secure Socket Layer). Ponadto serwer banku posiada certyfikat
wydawany przez wyspecjalizowaną organizację zaufania publicznego,
dający gwarancje że połączyliśmy się z żądanym bankiem.
Certyfikaty serwerów dzielą się na dwa rodzaje: pełny SSL oraz SSL/SGC
(Server Gated Cryptography). Większość polskich banków np.: PKO
S.A., BHP, Fortis Bank posiada certyfikaty SSL/SGC 128 bitów, co
oznacza że do korzystania z ich usług wystarczy zalecana przez bank
przeglądarka.
ˇ Bank musi mieć pewność, że połączył się z nim właściwy klient.
Podstawowym sposobem identyfikacji konta jest numer klienta i hasło.
Niektóre banki np.: FortisBank, BŚ i BPH stosują podpis elektroniczny.
W przypadku Fortis Bank, aby skorzystać z konta należy posiadać
certyfikat i znać hasła. W Banku Śląskim i BHP dostęp do rachunku
uzyskuje się po podaniu odpowiedniego hasła.
Innym sposobem zabezpieczenia jest hasło jednorazowe, generowane
przez niewielkie urządzenie tzw. token. Tokeny są stosowane przez
Pekao S.A., Lukas Bank, BZWBK. Zaletami urządzenia są: unikalność
hasła, krótka ważność (kilka minut) i zabezpieczenie dodatkowe numerem
identyfikacyjnym (PIN).
ˇ Banki dążą do zwiększenia bezpieczeństwa płatności dokonywanych
poprzez Internet.
Dotychczasowy system płatności w Internecie polega na podawaniu
numeru karty kredytowej zaszyfrowanej protokołem SSL. Jest on dość
bezpieczny, ale ma kilka barków. W związku z tym Master Card i Visa,
wspólnie z firmami komputerowymi stworzyły nowy standard płatności
internetowych, zwany SET (Secure Electronic Transaction). Wymaga
on od użytkownika posiadającego już kartę płatniczą, zaopatrzenia
się w danym banku w specjalny program zwany "portfelem".
Bank sprawdza tożsamość klienta i wystawia mu certyfikat. Jeśli
klient chce kupić towar u obsługującego SET sprzedawcy, wybiera
jako opcję płatności "karta kredytowa z SET". Uruchamia
się portfel, użytkownik wybiera kartę, którą chce zapłacić i zatwierdza
płatność. Portfel wysyła zaszyfrowanie dane wraz z certyfikatem
do oprogramowania sprzedawcy, który dołącza do tego swoje dane,
potwierdzone certyfikatem. Pakiet danych trafia do centrum rozliczeniowego,
które rozszyfruje dane, sprawdza ważność certyfikatów i rozlicza
transakcje według normalnej procedury.
ˇ Wszystkie czołowe banki w Polsce umożliwiają dokonywanie wielu
operacji poprzez Internet.
ˇ Klienci indywidualni, w zależności od banku, mają dostęp przez
Internet do takich usług jak wgląd do salda i historii operacji,
zakładanie i zrywanie lokat, dokonywanie przelewów na obce rachunki,
składanie zleceń stałych, wniosków o kartę płatniczą, czeki. (Fortis
Bank, BZWBK, BS, Pekao S.A., BPH)
Wyróżniamy dwa modele banków elektronicznych:
- oddział elektroniczny (wymagane jest założenie nowego konta -
Pekao S.A., PKO BPSA)
- dostęp elektroniczny (konto może być założone w dowolnym oddziale
banku)
Coraz bardziej popularne staje się kontaktowanie klientów ze swoim
bankiem za pomocą telefonu komórkowego wyposażonego w modem. Początkowo
klient mógł mieć dostęp do informacji o stanie konta poprzez krótkie
wiadomości tekstowe (SMS), obecnie wprowadzenie technologii WAP,
GPRS czyli obsługi konta przez telefon, daje możliwość dostępu do
rachunków każdemu klientowi, który wykupił taką usługę w danym banku.
Dostęp do rachunków poprzez telefon GSM oferują banki: BZWBK, BPH,
PKO BP S.A.
Wkrótce za pomocą Internetu będą obsługiwane przez banki małe i
średnie przedsiębiorstwa. Polskie banki powoli, ale umiejętnie rozwijają
usługi internetowe skierowane do MSP.
Największym mankamentem oferty polskich banków jest brak możliwości
zaciągnięcia przez Internet kredytu, zwłaszcza obrotowego, który
ma ogromne znaczenie dla przedsiębiorstw. Ponadto jedną z barier
rozwoju bankowości elektronicznej jest mały odsetek skomputeryzowanych
przedsiębiorstw. Przeobrażenia gospodarcze, w tym wzrastająca rola
e-biznesu powinny spowodować wzrost wykorzystania komputerów i Internetu
w sektorze bankowości małych i średnich przedsiębiorstw.
|
